Wrzesień 12, 2018

Czerniak – przyczyny, objawy, leczenie, rokowania, przerzuty

Badania dowodzą, że zachorowalność na czerniaka ciągle wzrasta, a jego skuteczne leczenie jest trudne. Najistotniejszym elementem walki z czerniakiem jest profilaktyka oraz wczesne rozpoznanie choroby, które daje szanse na całkowite wyleczenie. Jak rozpoznać czerniaka? Jak powstaje, czy boli? Czy można go wyleczyć?

 

Czerniak – co to jest?

Czerniak (melanoma malignum) to nowotwór złośliwy skóry, błon śluzowych bądź błony naczyniowej oka. Rak ten wywodzi się z melanocytów, które stanowią komórki barwnikowe wytwarzające melaninę, ulegającym złośliwym przemianom. Nowotwór występuje najczęściej na skórze, ale może rozwinąć się w jamie ustnej (również na ustach), odbytnicy (okolice odbytu) czy siatkówce oka. Może dotyczyć także paznokcia. Najczęściej występującym czerniakiem jest ten szerzący się powierzchownie. Rzadziej występującym rodzajem nowotworu jest czerniak guzkowy (odmiana guzkowata). Czerniak z plamy soczewicowatej oraz czerniak występujący na kończynach, który wywodzi się z plam soczewicowatych (czerniak akralny) to inne podstawowe typy czerniaka.

 

Czerniak przyczyny

Nowotwór najczęściej rozwija się u osób z jasnym fenotypem skóry (jasna karnacja), które narażone są na oddziaływanie promieniowania słonecznego. Czerniak częściej występuje u osób posiadających wrodzone znamiona barwnikowe, dysplastyczne oraz u tych, z dużą liczbą znamion. Czynnikiem ryzyka jest również wiek i płeć. Na czerniaka bardziej narażone są kobiety, ryzyko zachorowania większe jest u osób dorosłych, rzadziej u dzieci. Nadmierna ekspozycja na promieniowanie UVA słoneczne jak również sztuczne w solariach zwiększa ryzyko zachorowania. Ponadto jest ono większe u osób ze skórą pergaminową, o obniżonej odporności oraz u takich, którzy już wcześniej chorowali na czerniaka lub których krewni chorowali na czerniaka I i II stopnia.

 

Czerniak objawy

Najważniejszymi oznakami czerniaka jest zaczerwienienie znamion, krwawienie, świąd, owrzodzenie. Ponadto czerniak daje objawy fizyczne: szybko rośnie, a jego brzegi są poszarpane i asymetryczne. Najczęściej ma kolor prawie czarny, ale może mieć również zabarwienie czerwone, brązowe niejednolite. Powstające zmiany mogą mieć postać grudkowatą i guzkowatą.

 

Jak wygląda czerniak?

Czerniak skóry przypomina wyglądem zwykłe znamię. Pieprzyki rakowe mogą być dowolnie umiejscowione na głowie, twarzy, wardze, plecach, brzuchu, nodze czy stopie. Warto podkreślić, że czerniakiem może okazać się znamię, które nie spełnia najczęstszych objawów.

 

Jak rozpoznać czerniaka?

W rozpoznaniu czerniaka pomocny jest system ABCDE:

  • A, asymetryczny kształt zmiany
  • B, nieregularne brzegi (postrzępione)
  • C, nieregularny kolor (niejednorodny rozkład barwnika)
  • D, diametr- duża średnica zmiany powyżej 0,5 cm
  • E, ewolucja zmiany objawiająca się zmianami koloru, powiększaniem, włóknieniem.

 

Jak długo rozwija się czerniak?

Czerniak jest nowotworem, który rozwija się bardzo szybko. Anomalią jest czerniak z plamy soczewicowatej, zlokalizowany najczęściej na twarzy, szyi i rękach u osób starszych, może on rozwijać się nawet kilka lat bez penetracji głębszych warstw skóry oraz przerzutów.

Dlatego niezwykle istotna jest profilaktyka, zapobiegająca rozwijaniu się nowotworów skóry.

 

Czerniak leczenie

Diagnostyka powinna uwzględniać ogólny stan skóry (zmiany w istniejących znamionach i powstanie nowych). Każde podejrzenie czerniaka powinno być zbadane. Podejrzenie kliniczne czerniaka jest przesłanką do wykonania badań histopatologicznych. Dodatkowe badania diagnostyczne obejmują m. in. badania morfologiczne krwi. Istotne w leczeniu czerniaka jest jego wczesne wykrycie, które daje pierwsze objawy, gdyż nowotwór skóry w początkowym stadium może być całkowicie wyleczony.

Lecenie czerniaka zwykle jest wieloetapowe, początkowo opiera się przede wszystkim na chirurgicznym wycięciu, usuwaniu zmiany z marginesem niezmienionej chorobowo skóry. Ponadto w leczeniu czerniaka skuteczna jest radioterapia, wykorzystywana jest u pacjentów, którzy nie zgadzają się na operację lub nie mogą być jej poddani oraz w sytuacji miejscowego leczenia. Chemioterapia stosowana jest zaś jako leczenie uzupełniające po operacji.

 

Czerniak rokowania

Wczesna diagnoza czerniaka daje szansę na całkowite wyleczenie, zaś późna wykrywalność przekłada się na złe rokowania. Negatywne rokowania występują w przypadku zmian o grubych naciekach, które rozwijają się od dłuższego czasu. Korzystniejsze rokowania dotyczą czerniaków zlokalizowanych na kończynach dolnych niż na innych częściach ciała.
W przypadku nieinwazyjnego, łagodnego czerniaka in situ (w skali Clarka I stopień-ograniczenie jedynie do naskórka) wczesne rozpoznanie rokuje całkowitą wyleczalnością.

 

Czerniak przerzuty

Czerniak charakteryzuje się występowaniem licznych przerzutów. Przerzuty najczęściej dotyczą węzłów chłonnych, tkanek podskórnych innych partii ciała, kości oraz narządów: płuc a nawet mózgu. Ponadto nowotwór zlokalizowany w pobliżu naczyń krwionośnych gałki ocznej może być przyczyną przerzutów w obrębie całego organizmu.

Zobacz także

FreshMail.pl