Październik 24, 2019

Otyłość i nadwaga po udarze lub zawale – jak sobie radzić?

Nadwaga i otyłość, to udowodnione naukowo czynniki zwiększające ryzyko rozwoju chorób układu sercowo-naczyniowego. Dążenie do prawidłowej masy ciała jest jednym z podstawowych działań w profilaktyce tych chorób. To ważne elementy leczenia po zawale mięśnia sercowego czy udarze. Dla komfortu pacjentów po epizodach kardiologicznych, zmagających się z nadwagą lub otyłością, kluczowy jest nie tylko styl życia, ale właśnie kontrola czynników ryzyka.

Co roku w Polsce zawał serca ma około 90 tys. osób, a co godzinę 7 osób przechodzi udar mózgu. Po epizodzie kardiologicznym, pacjenci często słyszą od lekarza: „Proszę schudnąć”. Jak mają się do tego zabrać? Chorzy doskonale wiedzą, że redukcja masy ciała jest ważna, ale często nie mają pojęcia, jak skutecznie i zdrowo zrzucić dodatkowe kilogramy. Potrzebują pomocy, aby skutecznie zmienić nawyki żywieniowe i zmniejszyć ryzyko kolejnego epizodu.

Skutkami otyłości i nadwagi są często choroby serca

Otyli pacjenci walczą nie tylko ze swoimi złymi nawykami, które doprowadziły ich do zawału serca czy udaru. Muszą też często borykać się z brakiem zrozumienia i własnymi lękami. Wiele osób po epizodach kardiologicznych boi się zmian w życiu. Często chcą „świętego spokoju po zawale, a nie gimnastyki i głodzenia”. Potrzebują wsparcia nie tylko medycznego, ale i pomocy ze strony bliskich – rodziny i przyjaciół. I co najważniejsze – odchudzanie (redukcja masy ciała) – zawsze musi być konsultowane z lekarzem lub dietetykiem. Samodzielne próby zrzucania zbędnych kilogramów – dzięki cudownym dietom czy środkom – przez osoby po zawale czy udarze, mogą być niebezpieczne dla ich zdrowia.

Nadwaga czy otyłość – jak sprawdzić?

Wyniki badań z ostatnich lat, potwierdzają, że wzrost wartości BMI zwiększa ryzyko rozwoju chorób układu krążenia. Otyłość to choroba metaboliczna. Tkanka tłuszczowa jest aktywnym hormonalnie gruczołem produkującym związki, które przyspieszają miażdżycę i prowadzą do zawału serca czy udaru mózgu. Najgorsza dla zdrowia jest otyłość brzuszna.

Dla przypomnienia: otyłe są osoby, których wskaźnik masy ciała BMI (z ang. Body Mass Index) przekracza 30. Nadwaga dotyczy osób, których BMI wynosi od 25 do 30. Wskaźnik ten obliczany jest poprzez podzielenie masy ciała (podanej w kilogramach) przez wzrost (podany w metrach, podniesiony do kwadratu). Prawidłowy wskaźnik to 20-25 jednostek.

Otyłość jest chorobą, która prowadzi może prowadzić do groźnych dla zdrowia i życia schorzeń, takich jak m.in.:
• schorzenia układu krążenia,
• udary mózgu,
• nadciśnienie tętnicze,
• cukrzyca typu 2.,
• nowotwory,
• stłuszczenie wątroby,
• zwyrodnieniowe i zapalne choroby stawów,
• zakrzepica żył głębokich,
• depresja.

Groźna otyłość brzuszna – rola otyłości trzewnej w rozwoju chorób układu krążenia

Najgroźniejsza dla zdrowia pacjenta kardiologicznego jest otyłość brzuszna. Wymiary obwodu brzucha, to najczęściej wykorzystywane dane określające otyłość trzewną. Według zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia (WHO): obwód pasa u mężczyzn nie powinien przekraczać 102 cm, a u kobiet 88 cm.

Badania naukowe z 2012 roku, wykazały, że stosunek obwodu pasa do obwodu bioder pozostaje we współzależności z częstością występowania zawału serca, udaru mózgu, nadciśnienia tętniczego i choroby niedokrwiennej serca. Okazało się także, że istnieje ścisły związek między ilością tłuszczu w wątrobie a ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych.

Co ciekawe, ze zwiększonym ryzykiem rozwoju chorób układu krążenia nie jest związana tkanka tłuszczowa w okolicy bioder, pośladków czy ud.

Paradoks otyłości – co to jest?

Nad tzw. paradoksem otyłości badacze dyskutują od lat publikując skrajnie różne wyniki badań. Niektórzy naukowcy w publikacjach na łamach czasopism medycznych sugerują, że otyłość może mieć działanie ochronne zmniejszając ryzyko zgonu u pacjentów z już istniejącymi chorobami układu sercowo-naczyniowego.

Inni badacze dowodzą, że „paradoks otyłości”, to szkodliwy mit, ponieważ wysoka masa ciała jest zawsze bardzo dużym ryzykiem zdrowotnym, które daje powody do niepokoju o zdrowie pacjenta.

Dieta w chorobach układu krążenia

Co poradzić osobie, która miała zawał czy udar, i chce się odchudzać? Jak wzmocnić serce po zawale, aby uniknąć kolejnego? Co jeść, aby obniżyć cholesterol? Jaka dieta po zawale? Co jeść po udarze? Czy można pić alkohol po zawale? Jaka kawa po zawale? Czy po udarze trzeba pilnować kalorii? – te i wiele innych pytań zadają sobie i pacjenci po epizodach kardiologicznych i ich najbliżsi.

Pacjenci z chorobami serca i układu krążenia – szczególnie powinni zadbać o dietę. Wyniki badań zdecydowanie potwierdzają, że zmiana sposobu odżywiania jest bardzo ważnym elementem w prewencji chorób sercowo-naczyniowych. Spadek masy ciała wpływa na obniżenie poziomu cholesterolu we krwi, a obniżenie cholesterolu o 30 mg/dL obniża ryzyko zawału aż o 30 proc.

Odchudzanie musi być konsultowane z lekarzem i przebiegać pod okiem lekarza lub specjalisty dietetyka. Prawidłowo dobrane, bezpieczne dla zdrowia pacjenta, sposoby powolnego obniżania wagi osiągane np. przez odpowiednią dietę, leki i kontrolowany wysiłek fizyczny pozwalają uzyskać cel. Po upływie kolejnych 3, 6 i 9 miesięcy od zawału, lekarz powinien ocenić stan gospodarki lipidowej i – w zależności od wyników – modyfikować dietę.

Dieta-cud nie istnieje

Samodzielne przechodzenie na „dietę-cud”, która obiecuje, a czasami nawet pomaga uzyskać szybko radykalne zmniejszenie masy ciała, może być niebezpieczne dla zdrowia pacjenta. Na przykład „diety-cud” o bardzo niskiej wartości kalorycznej, mogą spowodować wystąpienie komorowych zaburzeń rytmu serca, które zagrażają życiu.
Bezpłatne, specjalistyczne wsparcie dietetyczne można uzyskać korzystając z porad Centrum Dietetycznego Online, działającego pod egidą Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej.

Dieta po zawale – co jeść, a czego unikać?

Badania wykazują, że im dieta jest bardziej zbliżona do diety śródziemnomorskiej, tym ryzyko występowania epizodów sercowych jest mniejsza.

Dieta kardiologiczna to przede wszystkim:

• warzywa (ok. 300g. do posiłku)
• chude mięso,
• chudy nabiał,
• tłusty ryby morskie
• produkty pełnoziarniste,
• oleje roślinne bogate w kwasy tłuszczowe omega-3,
• orzechy i migdały (ok. 30 g na dobę).

Ważnym zaleceniem w zdrowej dla serca diecie są małe i częste posiłki (5-6 dziennie) oraz ograniczenie:

• zawartości cholesterolu oraz sodu (soli),
• przetworzonego mięsa,
• węglowodanów rafinowanych,
• słodzonych napojów,
• tłuszczów zwierzęcych i utwardzonych olei roślinnych bogatych w tłuszcze trans.

Najważniejsze jest jedzenie warzyw, owoców, nasion roślin strączkowych, orzechów, produktów z pełnego ziarna i ryb. Wielonienasycone kwasy tłuszczowe, np. z tłustych ryb morskich, nie dopuszczają do tworzenia się zakrzepów. Warto dodawać do potraw czosnek, który powoduje obniżenie ciśnienia krwi i jej krzepliwości. Sól kuchenną można zastąpić ziołami. Wskazane jest jedzenie chudego nabiału, kefirów, jogurtów czy maślanki. Należy wypijać co najmniej 1,5 l płynów dziennie, najlepiej wody. Eksperci podkreślają także ryzyko związane z piciem alkoholu (nawet w umiarkowanych ilościach). Niewskazane są napoje zawierające kofeinę (kawa, herbata, napoje energetyczne).

Ćwiczenia po zawale serca. Ile i jak ćwiczyć po zawale?

Zmiana stylu życia u osób po incydentach kardiologicznych dotyczy także aktywności fizycznej. Dobrze dobrana dieta i ćwiczenia pomagają uchronić przed występowaniem kolejnych epizodów. Ruch działa jak lek.

Pamiętajmy jednak, że rodzaj aktywności fizycznej u osób z nadwagą, otyłością i problemami sercowymi powinien być ustalony przez lekarza. Częstość, intensywność i czas trwania wysiłku fizycznego musi być uzależniona od stanu pacjenta.

Pacjentom kardiologicznym zalecany jest umiarkowany wysiłek – najlepiej ćwiczenia wytrzymałościowe:

• jazda na rowerze,
• nordic walking,
• marsze,
• spacer,

Dobrze zaplanowany i przeprowadzony program ćwiczeń i dobrana dieta pozwolą na zmniejszenie wagi i odzyskanie sprawności. Są jednak pacjenci, którzy przeszli zawał czy udar i boją się odchudzania i ćwiczeń fizycznych bo, np. „niebezpiecznie podskoczy mi ciśnienie”. Nic bardziej mylnego! Pozytywne i pożądane efekty – dotlenienie organizmu, spalenie tkanki tłuszczowej, obniżenie ciśnienia tętniczego i tętna, poprawa kurczliwości mięśnia sercowego – daje regularne wykonywanie ćwiczeń 40 min. 4-5 razy w tygodniu. Badania naukowe dowodzą, że dzięki regularnym treningom zmniejsza się prawdopodobieństwo wystąpienia kolejnego zawału, a ryzyko zgonu zmniejsza się o 25-30 proc.

Leczenie otyłości po zawale

U otyłych pacjentów ze wskaźnikiem masy ciała powyżej 40, u których specjalistyczna dieta kardiologiczna i wysiłek fizyczny są nieskuteczne, lekarz może zalecić farmakologiczne leczenie otyłości lub zabieg chirurgii bariatrycznej (zgodnie z zaleceniami ekspertów Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (ESC).

Pamiętaj o badaniach i lekach

Podstawą leczenia po zawale jest systematyczne stosowanie leków. Samodzielne przerwanie leczenia może doprowadzić do ponownego zawału i śmierci. Ze względu na ryzyko zagrożenia kolejnym incydentem, każdy pacjent po epizodzie kardiologicznym musi regularnie poddawać się badaniom. Oprócz wizyt w u lekarza kardiologa czy neurologa, konieczne jest stałe monitorowanie:

• ciśnienia krwi, tętna
• poziomu cukru, kwasu moczowego, panelu lipidowego
• wagi.

Palenie papierosów zwiększa ryzyko wystąpienia kolejnego zawału serca czy udaru mózgu. Palenie powoduje, że ryzyko wzrasta nawet jeśli pacjent bierze leki, pilnuje diety i ćwiczy. Pacjenci uzależnieni od nikotyny potrzebują często wsparcia, pomocy w ustaleniu planu zerwania z nałogiem, zapewnieniu wsparcia ze strony rodziny i przyjaciół.

Sprawdź wsparcie medyczne dla osób po zawale lub udarze mózgu

Centrum Medyczne „Pratia” prowadzi wsparcie medyczne dla osób po zawale lub udarze mózgu, które zmagają się z otyłością lub nadwagą.
Wsparcie skierowane jest do pacjentów:
• w wieku 45-65 lat;
• z BMI równym lub powyżej 27;
• po przebytym zawale lub udarze.

Pacjent ma możliwość odbycia bezpłatnej konsultacji lekarskiej w Centrum Medycznym „Pratia”.
Jak to zrobić?
• Możesz wypełnić formularz zgłoszeniowy dostępny TUTAJ
• Jeśli sam chcesz skontaktować się z rejestracją – możesz zadzwonić pod numery: 32 746 25 00 lub 502 278 782. Rejestracja pracuje od poniedziałku do piątku od 08:00 do 20:00.

Źródła:
P. Jankowski, „Zasady profilaktyki chorób układu krążenia w 2018 roku”, Kardiologia Inwazyjna Nr 5, www.czytelniamedyczna.pl
M. Wyleżoł, „Otyłość to choroba”, www.od-waga.org.pl
J. Després, „Body Fat Distribution and Risk of Cardiovascular Disease An Update”, www.ahajournals.org
C. K. Kramer, B. Zinman, R. Retnakaran,”Are Metabolically Healthy Overweight and Obesity Benign Conditions?: A Systematic Review and Meta-analysis”, www.annals.org
A. Bogołowska-Stieblich, M. Tałałaj, „Otyłość a choroby układu sercowo-naczyniowego”, Postępy Nauk Medycznych 5b/2013, www.czytelniamedyczna.pl
M. Malczewska-Malec, D. Wnęk, „Wskazania żywieniowe w prewencji chorób układu krążenia”, www.mp.pl
M. Wiszniewska, A. Kobayashi, A. Członkowska, Postępowanie w udarze mózgu. Skrót Wytycznych Grupy Ekspertów Sekcji Chorób Naczyniowych Polskiego Towarzystwa Neurologicznego z 2012 roku, www. neuroedu.pl

Treści zawarte w artykule nie są poradami lub zaleceniami lekarskimi. Nie mogą zastąpić konsultacji ze specjalistą.

Zobacz także