Marzec 15, 2018

Cukrzyca typu 2 u dzieci – objawy, diagnostyka, leczenie

Cukrzyca typu 2 u dzieci

Dawniej na cukrzycę typu 2 chorowały wyłącznie osoby w starszym wieku, obecnie cukrzyca typu 2 dotyka także dzieci. Wśród przyczyn najczęściej wskazuje się na uwarunkowania genetyczne i otyłość. Zwiększoną podatność na rozwój cukrzycy typu 2 ma młodzież w okresie pokwitania ze względu na charakterystyczne dla tego okresu podwyższenie stężenia hormonów, które mogą prowadzić do wystąpienia oporności komórek na insulinę. Cukrzyca typu 2 u dzieci i młodzieży pojawia się zazwyczaj wtedy, gdy co najmniej jeden rodzic choruje na to zaburzenie metaboliczne. Problemem jest też coraz powszechniejsza otyłość, do której prowadzi brak ruchu oraz spożywanie nadmiernej ilości produktów przetworzonych, bogatych w tłuszcze i cukry. Jak wynika z badań dzieci z nadwagą i otyłością są bardziej narażone na cukrzycę, ponieważ nadmierna ilość tkanki tłuszczowej zaburza odpowiedź komórek organizmu na działanie insuliny i prowadzi do insulinooporności. Zjawisko to stopniowo pogłębia się z uwagi na spadek aktywności fizycznej. Insulinooporność prowadzi do zwiększenia poziom cukru we krwi, a to wpływa na wzmożoną produkcję insuliny. Trzustka jest wtedy mocno obciążona i przestaje produkować insulinę w niezbędnych ilościach. U dzieci chorych na cukrzycę typu 2 utrata wydzielania insuliny postępuje znacznie szybciej niż u dorosłych.

Pratia-cukrzyca-u-dzieci

Objawy cukrzycy u dzieci

Objawy cukrzycy typu 2 u dzieci i młodzieży są podobnie jak u dorosłych, mogą rozwijać się w dłuższym okresie czasu i pozostać niezauważone przez rodziców i lekarza. Należy do nich:

  • zwiększona ilość oddawanego moczu,
  • zwiększone pragnienie,
  • wzrost apetytu i utrata masy ciała (niedobór insuliny powoduje, że glukoza nie jest wykorzystywana przez komórki pomimo jej wysokiego poziomu, co prowadzi do pojawienia się ciągłego uczucia głodu),
  • zmęczenie i osłabienie, które wynika z zaburzonej zdolności organizmu do prawidłowego wykorzystania glukozy w procesie wytwarzania energii.

Diagnostyka cukrzycy u dzieci

W diagnostyce cukrzycy ważną rolę odgrywa badanie stężenia glukozy we krwi. Kryteria biochemiczne rozpoznania nieprawidłowej glikemii na czczo, nieprawidłowej tolerancji węglowodanów i cukrzycy typu 2 są takie same jak u dorosłych. Wyróżniono również szereg cech, które mają pomóc w różnicowaniu typów cukrzycy. Za cukrzycą typu 2 u dzieci i młodzieży przemawia:

  • nietypowy, często skryty początek z wolno narastającymi objawami,
  • brak ostrej manifestacji w postaci kwasicy ketonowej,
  • niewielka ketoza, albo jej brak,
  • ujawnienie się choroby w okresie dojrzewania,
  • nadwaga lub otyłość,
  • cechy kliniczne insulinooporności (nadciśnienie tętnicze, dyslipidemia, zespół policystycznych jajników),
  • dodatni wywiad rodzinny w kierunku cukrzycy,
  • w badaniach laboratoryjnych brak markerów immunologicznych,
  • prawidłowe bądź zwiększone stężenie peptydu C w surowicy krwi.

W przypadku występowania nadwagi u dziecka, badania profilaktyczne pod kątem cukrzycy powinny być prowadzone od wczesnych lat przedszkolnych i szkolnych z jednoczesnym propagowaniem prawidłowego modelu odżywiania oraz regularnej aktywności fizycznej.

Leczenie cukrzycy u dzieci

Postępowanie w cukrzycy typu 2 u dzieci i młodzieży jest wieloetapowe i intensyfikowane w miarę progresji choroby. Celem leczenia jest:

  • redukcja nadwagi i utrzymanie masy ciała stosownej do wzrostu,
  • zwiększenie aktywności fizycznej,
  • normalizacja glikemii,
  • leczenie zaburzeń towarzyszących cukrzycy, takich jak nadciśnienie tętnicze, dyslipidemia, nefropatia, stłuszczenie wątroby.

Zasadnicze znaczenie w leczeniu cukrzycy ma zmiana stylu życia, dlatego też zaczyna się od wprowadzenia zdrowej, zbilansowanej diety i włączenia aktywności ruchowej. Najlepiej, aby cała rodzina dziecka wprowadziła modyfikacje dietetyczne zgodne z zasadami zdrowego żywienia oraz zmniejszyła ilość czasu spędzanego przed telewizorem lub komputerem na konto aktywności fizycznej.

Dieta w cukrzycy u dzieci

Szybkie tempo życia sprawia, że nie przykładamy uwagi do tego, co jemy. To powoduje sięganie po produkty niezdrowe, byle tylko niwelowały uczucie głodu. Tymczasem dieta, zwłaszcza dziecka, powinna być zbilansowana, dostarczać witamin i minerałów, obfitować w warzywa i owoce, by dziecko miało energię i siłę do działania. Z jadłospisu powinny zniknąć wszelkie niezdrowe przekąski bogate w cukry. Najlepiej w ogóle nie uczyć dzieci sięgania po batoniki, chipsy, paluszki, słodycze. Jeśli jednak dziecko już w nich zasmakowało, starajmy się ograniczyć ich ilość. Niezdrowe przekąski można zastąpić zdrowszymi odpowiednikami. Do szkoły warto dziecku przygotować kanapki i owoce, aby nie musiało kupować niezdrowych przekąsek w szkole. Bezwzględnie z diety dziecka powinny być wykluczone fast foody. Należy też pamiętać o wyeliminowaniu słodkich i gazowanych napojów, a zamiast nich podawać dziecku wodę mineralną. Bardzo ważne jest, aby kształtować i utrwalać zdrowe nawyki u dziecka.

Aktywność ruchowa w cukrzycy u dzieci

Oprócz diety, konieczne jest zachęcanie dzieci do podejmowania aktywności fizycznej. Warto zapisać dziecko na zajęcia pozaszkolne, by regularnie uprawiało jakiś sport, a gdy tylko to możliwe, wspólnie podejmować aktywność fizyczną w postaci spacerów czy jazdy na rowerze. Działania profilaktyczne powinny objąć cała rodzinę i środowisko dziecka. Z tego powodu w profilaktyce i leczeniu otyłości oraz cukrzycy typu 2, ważny udział obok rodziców ma też personel pedagogiczny w szkołach i przedszkolach.

Farmakoterapia przy cukrzycy u dzieci

W przypadku braku skuteczności diety i aktywności fizycznej wdraża się leczenie farmakologiczne lekami doustnymi. Celem farmakoterapii jest zmniejszenie insulinooporności, zwiększenie wydzielania insuliny lub zwolnienie poposiłkowego wchłaniania glukozy. Nieskuteczność terapii lekami doustnymi jest wskazaniem do właczenia insuliny. Wielkość dawki zależy od tego, ile ruchu ma dziecko oraz od ilości węglowodanów w podawanych posiłkach. Jest też dostosowana do wieku dziecka i przebiegu cukrzycy. Dzieci z ostrym początkiem choroby, znaczną hiperglikemią i ketozą lub kwasicą ketonową niezależnie od przyczyny dysfunkcji komórek beta wymagają wyrównywania zaburzeń metabolicznych za pomocą insuliny już na początku. Cukrzyca typu 2 u dzieci jest również przedmiotem prowadzonych badań klinicznych, gdzie najczęściej sprawdzane są leki, którymi leczone są osoby dorosłe.

Powikłania cukrzycy u dzieci

Insulinooporności i cukrzycy typu 2 towarzyszą często inne zaburzenia zwiększające ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych. Stąd dzieci chore na cukrzycę typu 2 są szczególnie narażone na wczesny rozwój i większe zaawansowanie przewlekłych powikłań, które po części ze względu na skryty początek zaburzeń tolerancji węglowodanów mogą być obecne już w momencie rozpoznania cukrzycy. Są to np. zaburzenia lipidowe, nadciśnienie tętnicze, stłuszczenie wątroby, przeciążenie szkieletu, zaburzenia dojrzewania. Jednak najgorszym z powikłań wydaje się być postępujące pogłębianie oporności na działanie insuliny oraz zaburzenie czynności komórek wydzielających insulinę, co w wieku dorosłym doprowadzi w końcu do takich powikłań, jak w źle kontrolowanej cukrzycy typu 1. Dlatego też w kompleksowym leczeniu dzieci z cukrzycą typu 2 należy uwzględnić kontrolę ciśnienia tętniczego i kontrolę zaburzeń lipidowych.

Jakość życia dziecka z cukrzycą

Cukrzyca typu 2 jest chorobą progresywną, co oznacza, że postępuje z upływem czasu i znacząco wpływa na jakość i długość zycia. Diabetycy mogą normalnie funkcjonować w społeczeństwie, ale wymaga to dużego zaangażowania i samokontroli. Diagnoza zawsze oznacza jednak przewartościowanie życia i zmianę jego stylu . Dla dzieci jest tym bardziej uciążliwa, bo nie rozumieją tego, co się z nimi dzieje, a kontrola poziomu cukru we krwi i podawanie insuliny wiąże się dla nich z cierpieniem. Dziecko nie ma takiego poczucia odpowiedzialności, które stałoby na straży właściwej terapii, trwającej całą dobę. Dlatego potrzebuje wsparcia, ze strony rodziców, którzy nad nim czuwają i uczą podejmować właściwe decyzje w kwestii leczenia. Konieczne jest również współdziałanie ze szkołą.

Autorem artykułu jest Lilla Welzel, edukatorka cukrzycowa programu Diabdis

Zobacz także

FreshMail.pl