Czerwiec 29, 2017

Powikłania cukrzycy – zagrożenia i perspektywy

Współczesny stan wiedzy medycznej pozwala na kontrolowany przebieg cukrzycy I i II typu. Wciąż jednak nie jesteśmy w stanie skutecznie zapobiegać jej powikłaniom, a przede wszystkim ich poważnym konsekwencjom zdrowotnym. Wśród zagrażających diabetykom schorzeń na czoło wysuwa się neuropatia (polineuropatia cukrzycowa) i nefropatia (cukrzycowa choroba nerek), u których podłoża leżą zmiany w małych naczyniach krwionośnych, w tym w neuronach i w nefronach. Jakie są powikłania cukrzycy i jakie perspektywy stoją przed leczeniem tych schorzeń? 

Cukrzyca pod kontrolą

Prawidłowo wyrównana cukrzyca pozwala na normalne funkcjonowanie i stabilny stan zdrowia. Do oceny przebiegu schorzenia stosuje się takie kryteria, jak

  • stopień glikemii,
  • stężenie lipidów w surowicy krwi i
  • wartości ciśnienia tętniczego.

Utrzymywanie ich właściwego poziomu wymaga samodyscypliny, autodiagnostyki, jak też regularnego poddawania się badaniom lekarskim (przede wszystkim poziomu cukru we krwi). Takie postępowanie stanowi skuteczną profilaktykę przewlekłych schorzeń, które zagrażają pacjentom diabetycznym. Należy wziąć także pod uwagę konieczność wczesnego rozpoznania cukrzycy, gdyż utajona, wieloletnia i nieleczona przypadłość również może doprowadzić nas do groźnych powikłań.

Zacznij od profilaktyki

Zasadniczą przyczyną rozwoju neuropatii i nefropatii jest utrzymujący się przez długi czas wysoki poziom glukozy we krwi (hiperglikemia). W rezultacie powstają tzw. końcowe produkty glikacji, które wywołują specyficzne dla każdej z chorób zmiany naczyniowe. Istnieje jednak szereg czynników, które niezależnie od cukrzycy lub w powiązaniu z nią, przyczyniają się do rozwoju przypadłości. Należą do nich, m.in.

  • predyspozycje genetyczne,
  • wysokie stężenie lipidów we krwi,
  • sięganie po używki (tytoń, alkohol),
  • niedobór witaminy B
  • czy też – w przypadku nefropatii – nadmierna podaż białka w spożywanych pokarmach.

Do pewnego stopnia jesteśmy więc w stanie sami zapobiegać powikłaniom cukrzycy.

Neuropatia cukrzycowa – objawy i skutki

Neuropatia jest statystycznie najczęstszym powikłaniem cukrzycy. Uszkodzenie dotyka autonomicznego układu nerwowego, przez co może obejmować różne części ciała (przede wszystkim dłonie i stopy, ale także układ sercowo-naczyniowy, przewód pokarmowy czy układ moczowo-płciowy). W przypadku kończyn, wśród objawów neuropatii cukrzycowej pojawia się utrata czucia (na dotyk, temperaturę czy wibracje). W przypadku narządów wewnętrznych, może dojść do poważnych zaburzeń czynnościowych, a w rezultacie – do zagrożenia życia. Stosowane metody lecznicze można podzielić na przyczynowe (eliminujące przyczynę przypadłości, czyli redukujące hiperglikemię) i objawowe (łagodzące dokuczliwe symptomy neuropatii).

Leczenie neuropatii cukrzycowej

Leczenie neuropatii cukrzycowej jest wielotorowe. Jego istotą jest zwalczanie przyczyny choroby, czyli dążenie do jak najlepszej kontroli cukrzycy oraz eliminacja przykrych objawów chorobowych za pomocą leków zwalczających bezpośrednio te objawy i tutaj leczenie jest również ukierunkowane na biochemiczne aspekty powstawania objawów oraz na terapię towarzyszącą (pomocniczą). Cukrzyca jest stałym przedmiotem uwagi naukowców. W chwili obecnej toczy się wiele badań nad nowymi grupami leków stabilizującymi poziom glikemii, również w naszych ośrodkach. Celem tych badań jest doskonalenie modelów leczenia cukrzycy, opracowywanie nowych standardów, a także poprzez skuteczność terapii zmniejszenie ryzyka powikłań wczesnych i późnych. W ostatnim czasie wprowadzono wiele nowych grup leków w leczeniu cukrzycy. Są one nadal oceniane w programach klinicznych pod względem nowych zastosowań, gdzie udowadnia się ich skuteczność w innych jednostkach chorobowych.

Badania kliniczne w neuropatii cukrzycowej

W leczeniu samego mechanizmu neuropatii badania kliniczne dowiodły skuteczność stosowania preparatów kwasu alfa-liponowego, którego ordynowanie jest dziś codziennością gabinetów lekarskich . Na etapie badań klinicznych są obecnie inne leki, między innymi inhibitor reduktazy aldozy – ranirestat, C-peptyd oraz ruboksystauryna . Udowodniono, że pomocniczo w leczeniu objawów polineuropatycznych znajdują zastosowanie również leki przeciwdepresyjne takie jak wenlafaksyna będąca przedmiotem wielu badań klinicznych. Ostatnią grupą leków są leki przeciwdrgawkowe – tu z kolei największe nadzieje wiąże się ze stosowaniem pregabaliny, którą obecnie bada się w programach klinicznych pod kątem skuteczności leczenia neuropatii. Ostatnie doniesienia mówią o próbie leczenia polineuropatii cukrzycowej z wykorzystaniem komórek macierzystych – wyjaśnia ekspert, dr Szymon Płaczek, z Centrum Medycznego Pratia, które prowadzi zaawansowane badania nad nowymi rozwiązaniami dla diabetyków.

Cukrzycowa choroba nerek – objawy i skutki

Drugim pod względem częstotliwości występowania powikłaniem cukrzycy jest cukrzycowa choroba nerek. Objawy tego schorzenia obejmują m.in. ogólne osłabienie organizmu, obrzęki, szaroziemiste zabarwienie skóry, nadciśnienie tętnicze, białkomocz, wzrost poziomu mocznika we krwi i podwyższoną kreatyninę. Skutkiem procesu chorobowego może być w jego najpoważniejszym stadium choroba wieńcowa i niewydolność nerek. Dlatego tak istotne jest utrzymywanie prawidłowej glikemii jako działanie profilaktyczne cukrzycowej choroby nerek. Objawy można łagodzić za pomocą leków przeciwbólowych, przeciwdrgawkowych i przeciwdepresyjnych. Znacznie lepsze rezultaty daje jednak w tym przypadku leczenie przyczynowe, które zmierza ku wykluczeniu hiperglikemii. W tym przypadku mamy do czynienia z chorobą ogólnoustrojową. Oprócz niemodyfikowalnych czynników genetycznych ogromną rolę w jej rozwoju odgrywają czynniki modyfikowalne – hiperglikemia, nadciśnienie tętnicze, dyslipidemia, otyłość i palenie tytoniu. Zdolność do zwalczania czynników modyfikowalnych poprzez zmianę stylu życia oraz optymalne leczenie farmakologiczne nazywamy nefroprotekcją, która jest podstawowym aspektem zwalczania tej choroby.

Cukrzycowa choroba nerek – nowe perspektywy

Nowe grupy leków w terapii nefropatii cukrzycowej będące przedmiotem prac w badaniach klinicznych to przeciwciała przeciw TGF-? i inne leki hamujące jego działanie, analogi somatostatyny hamujące oś hgf-igf-1, niewpływające na wydzielanie insuliny, BMP-7, inhibitory kinaz białek, np. kinazy białek typu C: ruboksystauryna lub kinazy CDK/GSK-3, inhibitory wazapeptydazy hamujące zarówno enzym konwertujący, jak i neutralną endopeptydazę i in. Ewentualne potwierdzenie skuteczności działania tych leków otwiera perspektywy poprawy komfortu życia, zmniejszenie ilości powikłań wynikających z samej niewydolności nerek, zmniejszenia konieczności stosowania leczenia nerkozastępczego a co za tym wszystkim idzie wydłużenie czasu życia – tłumaczy dr Szymon Płaczek.

Zobacz także

FreshMail.pl